ملا محمد مومن كرمانى
144
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
« . . . اكنون 14 قوس تنگوزئيل 1329 است [ دسامبر 1911 م . ] از سال گذشته گرانتر ، هيزم [ ؟ ] ، 15 ذى حجه برفى مختصر آمده ، اين حال اهالى ايران به واسطهء بروز دشمنى دولت روس خراب ، ادارات تعطيل ، دكاكين و كارخانجات بسته ، هركس را قوّه مىباشد تحت اسلحه رفته ، چه سيّد قرشى چه غلام حبشى ، آخوند و آدم حتّى مجوس و يهود براى دفاع مشغول مشق نظام شده - كه عند الاحتياج و احضار از مجلس مقدّس پارلمان براى حفظ استقلال وطن روانه شوند . . . به تاريخ چهاردهم ذى حجة الحرام تنگوزئيل 1329 [ دسامبر 1911 م . ] خبر دادند كه در قزوين ، فرمانفرما عبد الحسين ميرزا ، به دست عملهجات خودش كشته شد و يك درخت قوى پر شاخ و ريشه قطع شده . خبر فرمانفرما محض زحمت محمد رضا خان پولتيكى بوده « 1 » و صحّت پيدا نكرد . در حيات است . خبر التىماتوم روس به دولت مشروطهء ايران دههء اولى شهر ذى حجّه به كرمان رسيد كه دكاكين بسته ، تعطيل ادارات شد [ 1329 ] ، ورود امير اعظم ايالت كرمان در [ ؟ ] 14 ذى حجّه مسلّم شد ، خدا كند قدم ايالت مبارك باشد ، گرچه خبر صحيح نداريم ليكن موجب تلگرافات مركز با دولت روسيه به مصالحه ختم عمل شده - و معلوم نشد چه جور مصالحه كردهاند . بعدا سروصداها موقوف شده يا خير ؟ » ميرزا ابو الحسن مستوفى ادامه مىدهد : « . . . حضرت و الا جلال الدوله ، رفتن خودشان به بلوچستان صلاح نشد ، آقاى ميرزا حسين خان سردار نصرة را براى اصلاح خدمات بلوچستان با اردوى مسلّح و مكمّل روانه فرمودند ؛ 16 شهر صفر المظفّر كه بيست و
--> ( 1 ) - مقصود به زحمت انداختن محمد رضا خان سرهنگ است كه نماينده تام الاختيار فرمانفرما در كرمان بود - در غياب او .